عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
16
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
اميرآخور اصطبل همايونى شاهزاده عين الدوله عبد المجيد ميرزا ( حضرت صدراعظم حاليه ) از جمله ملتزمين ركاب بود و در آذربايجان سمت پيشكارى ولايتعهد را داشت و ترتيبات و تهيهء ورود همايونى را شاهزاده عين الدوله فراهم داشت . امير آخورى و كالسكهخانه و زينخانه و اسلحهخانه و تفنگداران و بعضى مشاغل ديگر در ادارهء شاهزادهء معظم بود و در تمام خدمات مرجوعه به خود ، استعداد فطرى و صداقت جبلّى خود را نسبت به ولينعمت خود مشهود داشته بود . اعلىحضرت همايونى وعدهء صدارت را در تبريز به او داده بود . پس از آنكه به طهران آمد خيالاتش با خيالات امين السلطان توافق نمىداد ، زيرا كه دو شمشير در يك نيام نگنجد ، از اين جهت مشاغل خود را به شمس الملك پسرش واگذار كرد و خود به حكومت مازندران رفت و در آنجا چنان عدل و داد را پيشنهاد خود ساخت كه اهالى از حكومت سلمان در مداين سخن مىگفتند . وزارت خزانه و گمرك كما فى السابق ، اعلىحضرت همايونى وزارت خزانه و گمرك را در شش ماه اول سلطنت به ميرزا اسمعيل خان امين الملك وزير خزانه واگذاشت . به دار زدن ميرزا رضاى كرمانى را و شرححال خباثت منوالش ميرزا رضاى كرمانى المسكن يزدى الاصل ، پسر ملا حسين واعظ يزدى است معروف به ملا حسين محرر ملا على اكبر زمان مجتهد كرمانى . مادر ميرزا رضا خواهر آقا سيد رضاى خيابانى است - خيابان نام محلهاى باشد در كرمان - در آنوقت كه مرتكب چنين بزرگ امرى شد ، سالش چهل بود و قريب بيست سال است كه از كرمان به طهران آمده مشغول دستفروشى است و ارادتى به سيد جمال الدين كه از داعيان بود ، داشت و سيد هميشه طالب آشوب و سلطنت جمهورى بود و سال قبل كه سيد را به خواهش يكى از دول خارجه از زاويهء عبد العظيم عليه السّلام به افتضاح تحت الحفظ بيرون كردند ، ميرزا رضاى ملعون وعده داد كه در همين نقطه قصاص مىنمايم و چنانكه خواست نمود و تمام ايام را منتظر بود كه دست يابد و كارش [ را ] به اجرا رساند ، تا در هفدهم ذى القعده به مقصود رسيد .